Machteld, gravin van Limburg Stirum – Hooijkaas
Machteld is bij ons in de wijk vooral bekend geworden door de twee prachtige boeken die zij geschreven heeft: De Muizenpolder in Rotterdam met zijn buitens en bewoners in de 18e en 19e eeuw uit 2001 en De historische tuin Schoonoord nader bekeken uit 2005, uitgegeven door de Stichting Historische Publicaties Roterodamum.
Machteld, gravin van Limburg Stirum – Hooijkaas
Ouders
Machteld is geboren op 22 augustus 1930 in Kralingen, in de Essenlaan. Haar vader was Pieter Hooijkaas, koopman in natuursteen en haar moeder Suzanna Maria (Suze) Jongbloed Unterhorst. Ze had een oudere zus, Suzanna Jacoba (Sonja), die particulier secretaresse was van koningin Beatrix en prins Claus. Machtelds ouders zijn gescheiden op 28 maart 1941. Haar moeder hertrouwde op 22 februari 1951 met Jacob Mees.
Stiefvader Jacob Mees
Jacob Mees was in 1912 getrouwd met Emma van Stolk, dochter van een bekende Rotterdamse koopmansfamilie, die onder andere in graan handelde. De familie Mees woonde vanaf 1927 aan de Westzeedijk 140. Hoewel zijn interesse al vroeg uitging naar kunst en cultuur en minder naar het familiebedrijf, werd Jacob firmant van het bankiersbedrijf R. Mees & Zoonen.
Emma Mees-van Stolk en Jacob Mees, 1917
Behalve bankier was hij ook een talentvol amateurfilmer. Hij was actief in de Rotterdamse Filmliga, die in de jaren 20 en 30 van de 20e eeuw opkwam voor de film als kunstvorm en experimentele en avant-garde films vertoonde. Ook was hij lid van de Rotterdamsche Kunstkring.
Nadat op 5 mei 1945 Jacobs zoon David door de Duitsers geëxecuteerd was, overleed twee jaar later ook Jacobs vrouw Emma, pas zestig jaar, na een ongelukkige valpartij.
In 1951 trouwde Jacob Mees als zestiger met de 46-jarige secretaresse bij de Rotterdamsche Kunstkring, Suze Jongbloed Unterhorst. Toen ze bij hem kwam wonen in het enorme huis op Westzeedijk 140, nam ze haar dochter Machteld en haar ouders mee. “Er woonden vier generaties in dat huis”, vertelt Suzes kleinzoon Alexander van Limburg Stirum, die daar in 1956 geboren werd. “Mijn overgrootouders woonden in het souterrain, mijn oma en Jacob beneden en op de eerste, en mijn ouders en ik op de tweede. Het was enorm gezellig en Jacob was een lieve, royale opa.”
Mr. Alexander C.W. graaf van Limburg Stirum (Ridder in de Orde van Oranje-Nassau)
Huwelijk Machteld
Na haar middelbareschooltijd, de MMS, ging Machteld een jaar naar Amerika. Zij reisde weer terug vanuit New York met de Holland-Amerika Lijn op 5 januari 1951.
Haar grote passie was toneelspelen. Maar toen zij haar toekomstige echtgenoot ontmoette, Cecil John, graaf van Limburg Stirum, stopte zij ermee. Ze traden in het huwelijk op 20 augustus 1955. Uit het huwelijk zijn twee zonen geboren: Alexander (1956) en Walram (1960). In Rotterdam werd in 1955 de E55, de Nationale Energie Manifestatie 1955 gehouden met als thema de wederopbouw van Rotterdam.
Cecil John graaf van Limburg Stirum is geboren op 7 januari 1928 in Englewood Cliffs, New Jersey, USA. Cecil John heeft gevochten in Indonesië en daarna in Korea, waarvoor hij een hoge onderscheiding ontving. Cecil John had zowel de Nederlandse nationaliteit van zijn vader als de Noord-Amerikaanse van zijn moeder. De Van Limburg Stirums behoren tot de oudste geslachten van Nederland. Hij was public relations officer bij de Holland-Amerikalijn en vervolgens plaatsvervangend hoofd algemene en buitenlandse zaken bij het Nederlandse Rode Kruis.
Sport
Net als haar grootvader van moeders kant Henri Bastiaan Jongbloed Unterhorst, die een groot sportman was, hield Machteld enorm van sporten. Zij speelde cricket, hockey en golf. Zij was meer dan zestig jaar lid van hockeyvereniging Victoria. Zij was keeper bij Dames Hockey veterinnen, opgericht in de jaren ’70. De dames noemden zich de ‘Shocking Yellows’. De wekelijkse wedstrijd op dinsdag werd altijd besloten met een gezamenlijke lunch. Ook speelde zij eenmaal in het Nederlandse damescricketteam; dat was in het begin moeilijk compleet te krijgen. Zij signeerde in grote en zwierige letters. Enkele keren is zij opgetreden voor de televisie, wat geheel bij haar paste. Bijvoorbeeld in Hollands welvaren, een programma van Michiel van Erp bij de VPRO.
Het Rotterdamse Victoria-voetbalteam tijdens het seizoen 1895-1896. Staand, 6e van links: Henri Bastiaan ‘Bas’ Jongbloed Unterhorst, opa van Machteld.
Tuin Schoonoord
Toen Henri Jamin in 1925 het buiten Schoonoord kocht, liet hij het huis dat naar het westen gericht stond, afbreken en een nieuw huis gericht naar het zuiden bouwen op Parklaan 17. Hij verkocht in 1927 een groot deel van de tuin Schoonoord aan Machtelds stiefvader, Jacob Mees. Hij verplaatste het oude toegangshek, met de woorden ‘schoon’ en ‘oord’ naar de Kievitslaan waar het met de boogbrug, de ingang van de familietuin Mees werd. De tuin sloot aan bij hun huis op de Westzeedijk. Jacob wilde een gezonde omgeving en frisse lucht voor zijn kinderen.
Machtelds oudere stiefzus Eleonore Mees woonde na haar huwelijk met Ab Stakenburg in het tuinhuis; hun dochtertje, Ems Teychiné Stakenburg werd er in 1957 geboren. Na hun scheiding woonde Eleonore er alleen met haar dochter. Machteld en haar man hebben tientallen jaren ook in een tuinhuis bij de tuin Schoonoord gewoond.
De tuin is lang in het bezit geweest van de familie Mees. Begin jaren ‘70 besloten de Erven J. Mees om hun familietuin vrij toegankelijk te maken. De officiële opening vond plaats in 1973. In 1996 heeft de familie de tuin overgedragen aan Stichting Schoonoord zodat liefhebbers nu en in de toekomst van de tuin zouden kunnen genieten. Om half vijf `s middags gaat het fraaie achttiende-eeuwse smeedijzeren toegangshek op slot.
De tuin is een fraaie wildernis. De tuin bevat een rijke verzameling aan flora en fauna. Er scharrelden toen Machteld jong was, kippen, kalkoenen, pauwen en fazanten rond en er zwommen zwanen.
Er staan enkele monumentale bomen zoals twee Libanonceders en een Bruine Beuk. Er zijn honderden plantensoorten en de tuin is gastheer van bijenvolken, Japanse karpers, ijsvogels en een bosuil. Er is een waterval die nog door Bram Warner is gemaakt, de tuinman aan wie de familie warme herinneringen bewaart en die helaas tijdens zijn werk in de tuin plotseling het leven liet. Ook staat er een steen ter herinnering aan David Mees, de zoon van Jacob, die op bevrijdingsdag 1945 in de tuin door achtergebleven Duitsers werd gedood. `Als ik aan David denk is mijn hoofdgedachte vreugde`, staat er op de steen.
Emma Stolk en twee van de kinderen voeren de kippen en pauwen, still filmpje van Jacob Mees
Bij de openstelling van de tuin besloot de familie moestuin, broeikassen, fruitbomen en beplanting van een zogenoemde vruchtenmuur weg te halen. De overlast van bloemenplukkers en vruchtzoekers in de rest van de tuin is echter alleszins meegevallen. Een enkele keer moest Machteld bezoekers tot de orde roepen, die met stokken walnoten uit de boom probeerden te slaan. Wel had ze verschillen van inzicht met enkele tuinmannen van de gemeente, zoals met een tuinman, die zij er nog net op tijd van kon weerhouden om de laatste betonnen broeikas te slopen en een geliefde prunus om te zagen. Die tuinman werd van dit project afgehaald.
Machteld in tuin Schoonoord.
Machteld deed intensief onderzoek naar de geschiedenis van de Muizenpolder en beschreef uitgebreid de buitenplaatsen, de waterhuishouding, de lanen en de tuin in de door haar geschreven twee boeken. Ook gaf zij rondleidingen in de tuin aan tuinclubs en historische verenigingen. Voor deze waardevolle werkzaamheden werd Machteld onderscheiden als lid in de Orde van Oranje-Nassau.
Bezigheden van het echtpaar
Machtelds echtgenoot John Cecil was rechtsridder van de Johanniter Orde, Machteld was Dame van deze orde. De Johanniter Orde is een Ridderlijke Orde met een protestants-christelijke grondslag. Het lidmaatschap is voorbehouden aan diegenen, die tot de Nederlandse adel behoren. De orde zet zich in voor zorg en welzijn voor mensen die niet vanzelfsprekend kunnen meedoen in de samenleving. Dat kan zijn door een fysieke of mentale beperking, door financiële omstandigheden of door een verandering in de persoonlijke sfeer. Samen zetten zij zich ook in voor re-integratie van ex-gedetineerden via de stichting Exodus.
Cecil John was lid van de Vereniging van Oud Korea Strijders. Aan de 4 mei-herdenkingen namen hij en Machteld samen deel, onder andere met het jaarlijks leggen van een krans voor de gevallen Korea-strijders bij het Korea Monument op de Algemene Begraafplaats in Rotterdam-Crooswijk. Cecil John hield heel lang nog het contact aan met de nog levende strijders en regelde voor de familie, wanneer nodig, de begrafenis met ceremonieel. Machteld was er altijd bij.
In 2013 werd Machteld getroffen door een hersenbloeding. Na revalidatie kon zij niet meer terug naar hun huis. Het echtpaar verhuisde naar het Termaat Huis in Kralingen, ‘een stijlvol wooncomplex waar zelfstandig functionerende senioren veilig en weldadig kunnen wonen’ volgens de website. Na het overlijden van Cecil John op 13 oktober 2018 verbleef Machteld nog korte tijd in een verzorgingstehuis.
In de aankondiging van haar overlijden op 15 mei 2019 werd Machteld geciteerd: ‘Ik heb genoten van het leven’.
Bronnen
-Lange, de Vera, Kroniek 2019 van de stichting Geslacht Mees
-Schimmelpenninck van de Oije, C.O.A. Machteld, gravin van Limburg Stirum – Hooijkaas een stralende en ondernemende dame 1930 – 2019 Jaarboekje 2020, Stadsarchief Rotterdam
https://www.genealogieonline.nl/noblesse-europeenne/I382893.php#tab-context
https://www.genealogieonline.nl/stamboom-jjd-de-vries/I23183.php
https://www.nrc.nl/nieuws/2005/12/23/een-paradijsje-in-de-grote-stad-11060092-a897205
https://www.genealogieonline.nl/genealogie-mees/I1001449495.php
Lia Lugthart
April 2026